Садыйкова Айслу Хөсәен кызы

Халык иҗаты бүлеге баш фәнни хезмәткәр

Филология фәннәре докторы

Фольклористика белгечлеге буенча өлкән фәнни хезмәткәр

Татарстан җөмһуриятенең атказанган мәдәният хезмәткәре (2003)

Садыйкова Айслу Хөсәен кызы 1946 елның 27 апрелендә Горький өлкәсе Кызыл Октябрь районы, Уразовка авылында туа.

1968 елда В.И. Ульянов-Ленин (КГУ) исем. Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетын тәмамлый.

1977 елдан башлап Г. Ибраһимов исемендәге тел, әдәбият һәм сәнгать институтында башта редактор,, 1983 елда халык иҗаты секторына хезмәткән булып күчә.

1992 елда «Фольклор в эстетике Галимджана Ибрагимова» дигән темага «фольклористика 10.01.09» белгечлеге буенча кандидатлык диссертациясе яклый.

2001 елда «Идеология ислама и татарское народное творчество» дигән темага«фольклористика 10.01.09» белгечлеге буенча докторлык диссертациясе яклый.

Фәндә алып бара торган төп юнәлешләре

Татар әдәбиятының үсеше, фольклор һәм әдәбиятының бәйләнешләре темасын эшләде, шулай ук дини, ислам жанрларының татар халык иҗатындагы яшәешен яңа югарылыкта анализлады.

Ул беренчеләрдән булып ислам идеяларының, мотивларының халык иҗатындагы ролен фән күзлегеннән өйрәнде, мөнәҗәт жанрын ачыклады, фәндә яңарыш булды.

Ул күп еллар буенча татар халык иҗатының текстларын русчага тәрҗемә итте, аларның берничә томы дөнья күрде, фәнни әйләнешкә керде.

Фәнни хезмәтләре исемлеге

Монографияләре:

Фольклор в эстетике Галимджана Ибрагимова.Казань, 1995.105 с.

Идеология ислама и татарское народное творчество.Казань: Иман, 2000.260 с.

Рецензияләр:

Ахунов А. Объект исследования Идеология ислама и татарское народное творчество // Научный Татарстан.2001.№ 3.С. 9596.

Ахунов А. Ислам идеологиясеһәм татар халыкиҗаты // Фәнни Татарстан.2001.№ 3.

Ислам һәм татар халык иҗаты. – Казан, 2005. – 231 с.

В мире творчества Галимджана Ибрагимова: Казань, 2012. – С. 9-103.

Религиозный фольклор в татарской литературе XII начала ХХ вв. (на тат.яз.) – Казан, 2014. 305 с.

Тәрҗемәләр:

Сб. Пусть нам лешие попляшут, попоют.Библиотека журн. Казань, 1992.1,5 п.л.

Сб. Ветры Великих Булгар (14 текстов).Библиотека журн. Казань, 1993.2 п.л.

Наследие: Мифы // Идель.1999.№ 3.0,3 п.л.

Наследие: Бытовые сказки // Идель.1999.№ 6.0,4 п.л.

Наследие: Загадки // Идель.1999.№ 9.0,3 п.л.

Татарское народное творчество. Том 1. Бытовые сказки (7 сказок) // Казань: Раннур, 1999.3,6 п.л.

Татарское народное творчество. Том 2. Волшебные сказки (19 сказок) // Казань: Раннур, 2001.7 п.л.

Наследие. Мунаджаты // Идель.2002.№ 12.0,3 п.л.

Татарское народное творчество 15 томах. Сказки 1-3 том. Казань: Магариф. – 2008–2014.

Татарское народное творчество 15 томах. Том 4. Загадки, Казань: Магариф, 2013. – 246 с.

Төзүче, автор «Керешләр»нең

Бәетләр.Казан: Иман, 2000.192 б. (Соавтор Ягъфаров Р.Ф.)

Рецензия: Ибраһимова Лилия. Язылашул, язылабәетләр // Мәдәниҗомга. 2001.16 март.Б. 17.

Мөнәҗәтләр.Казан: Иман, 2000.232 б. (АвтордашыЯгъфәров Р.Ф.)

Мунаджаты (на тат.и рус. яз.) Казань: Таткнигоиздат, 2005.62 с.

Нәшер ителгән хезмәтләр

Фольклор в раннем творчестве Галимджана Ибрагимова // Идеи борьбы за просвещение и свободу в татарской литературе нач. XX века, 1987.С. 110120.0,5 п.л.

Фольклорно-этнографические истоки повести Г.Ибрагимова «Судьба татарки» // Новые источники к биографиям татарских писателей, 1989.С. 116121.

Фольклоризм повести «Красные цветы» Галимджана Ибрагимова // Фольклор народов РСФСР.1991.С. 6366.

Традиции дастанов в творчестве Галимджана Ибрагимова // Поэтика татарского фольклора.Казань, 1991.С. 7692.

Осталык тамырлары халыкта // Казан утлары.1991.№ 3.Б. 153156.

Мөхәммәт пәйгамбәрнең халык иҗатында гәүдәләнеше. Казан: Иман, 1995. № 4, 5.

Хезмәт эчендә йөзмәктә // Мәгърифәт.1996.

Камка дигән авыл бар // Татар иле.1996.

Җанавазы // Казан утлары.1997.№ 10.Б. 267277.

Кандалый иҗаты һәм мөнәҗәтләр // Татарстан.1997.№ 11.Б. 6572.

И бу изге ана сөте // Татар иле.1997.№ 33.Б. 8.

Халык авыз иҗатыннан бер сурәт // Мәгърифәт.1997.№ 28.

Милләтебез ятимнәрнең башыннан сыйпарга сәләтлеме? // Мәгърифәт.1997.27 август,

Битараф булмыйк // Шәһри Казан.1997.31 окт.

Сергач ягы мәзәкләре // Мәдәни җомга.1997.№ 37.19 сент.

Из глубины веков // Татары в современном мире.Казань: Фән, 1998.С. 365375.

Халкыбызның җан авазы // Татарлар хәзерге дөньяда.Казан: Фән, 1998.Б. 267277.

Резюме на английском языке // Татары в современном мире.Казань: Фән, 1998.С. 576.

Сөембикә бәетендә шигъри аһәңнәр.Казан: Иман, 1998.

Татар халык иҗатында Зөлкарнәен сурәте.Казан: Иман, 1998.№ 29.

Из глубины веков (Татарские мунаджаты) // Научный Татарстан.1998.№ 1.С. 6267.

Гасырлардан килгән моңнар // Татар иле.1998.№ 30.

Айя, балам, йөрәкпарәм.Казан: Иман, 1999.№ 24.

Хәзрәти Хәдичә.Казан: Иман, 1999.№ 10.

Хәзрәти Әминә.Казан: Иман, 1999.№ 12.

Хәзрәти Гайшә.Казан: Иман, 2000.№ 3.

Хәзрәти Фатыйма.Казан: Иман, 2000.

Мәрьям ана.Казан: Иман, 2000.№ 5.

Асия ана.Казан: Иман, 2000.№ 8.

Татарские мунаджаты в типологическом освещении // Типология татарского фольклора, Казань, 1999.С. 4865.

Халык иҗатында илаһият һәм кеше // Фәнни эзләнүләр юлында.Казан: Фикер, 2000.Б. 187198.

Мөнәҗәтләрдә тел сурәтләү чаралары // Фольклор теле шигърият теле.Казан: Фикер, 2001.Б. 5565.

Гаяз Исхакый иҗатында фольклор // Гаяз Исхакый һәм татар дөньясы.Казань, 2000.Б. 8288.

Эпос призыв к единению // Татар иле.2002.№ 41.

Диалог культур // Татар иле.2002.октябрь.

Ислам и татарский фольклор // Татар иле.2004.№ 50.

Н.Думавиның нәселе Камкада бар иде // Туган як.2004.9 янв.Б. 4.

Камка, камкалылар // Туган як.2004.2 февраль.

Татар мөнәҗәтләрендә һәм төрек илаһиларында уртак мотивлар // Фәнни Татарстан.2003.№ 2.Б. 8689.

Галимҗан Ибраһимов иҗатында дини мотивлар // Галимҗан Ибраһимов һәм хәзерге заман.Казан: Фикер, 2003.Б. 6167.

Переводы татарского фольклора на русский язык // Теория перевода. Межкультурная коммуникация. Сопоставительная лингвистика.М., 2003.С. 268270.

Мунаджат. Один он, мой Аллах // Идель.2003.

Умма значит единение // Проблемы развития татарской нации.Казань: Фэн, 2004.С. 204209.

Татар һәм төрек фольклорында дини жанрлар // Инсани фәннәр: эзләнү һәм табышлар.Казан: Фикер, 2004.Б. 812.

Бөек сәләт иясе // Инсани фәннәр: эзләнү һәм табышлар.Казан: Фикер, 2004.Б. 461466.

Из практики перевода татарского фольклора на русский язык // Татар фольклоры мәсьәләләре.Казан: Фикер, 2004.Б. 5562.

Тәрҗемәдә Тукай мәктәбе // Татар фольклоры мәсьәләләре.Казан: Фикер, 2004.Б. 115121.

Красочный мир мордовского фольклора // Научный Татарстан.№ 1.0,4 п.л.

Сүз чыгар шагыйрьләрдән хикмәт белән // Каһарманнар йолдызлыгы. – Казань: Дом печати, 2006. – Б. 257–261.

Багдадтан Болгарга / Идел, 2006, № 3.

Акмулла иҗатында дини фольклор // Акмулла һәм хәзерге заман. – Казан, 2007. – Б. 146–154.

Иң әүвәл кирәк нәрсә – иман дигән // Фән һәм тел. – 2007, № 1. – Б. 17–20.

Төрек шагыйре Юныс Әмрә иҗатында мөнәҗәт / Фән һәм тел. – 2007. № 2. – Б. 28–30.

Суфиян Поварисов трилогиясендә Галимҗан Ибраһимов образы // Галимңан Ибраһимов һәм XXI гасыр. – Казан, 2007. – Б. 101–105.

Халык җәүһәрләрен эзләгәндә (Пенза өлкәсенә экспедиция) / Мәдәни җомга, 2007.

XVIIIгасыр татар шигъриятендә дини-суфичыл мотивлар / А.Х. Садыйкова // Актуальные проблемы современной фольклористики; материалы международной научной практической конференции под ред. К.М. Миннуллина (Казань, 29 июня 2009 г.). – Казань. – 2009. – С. 61–63.

Мигъраҗ темасының мөнәҗәтләрдә чагылышы А.Х. Садыйкова // Актуальные проблемы современной фольклористики; материалы международный научно-практической конференции (Казань, 29 июня 2009 г.). – Казань. – 2009. – С. 130–132.

Мәҗит Гафури иҗатында дини-мифологик мотивлар / А.Х. Садыйкова // Мәҗит Гафури: әдип һәм халык язмышы; Мәҗит Гафуриның тууына 130 ел тулуга багышланган Бөтенроссия фәнни-гамәли конференциясе материаллары (28 октябрь 2010 ел). – Казан. – 2010. – с. 75–80.

Әхмәт Ясәви иҗатында эпик башлангычлар / А.Х. Садыйкова // “Урал-батыр” и духовное наследие народов мира; Материалы Международной научно-практической конференции, посв. 100-летию записи эпоса “Урал батыр”. (Уфа, 30 ноябрь 2010 г.) – Часть II. – Уфа. – 2010. – С. 45–50.

Габдулла Тукай иҗатында борынгы дини әдәбият традицияләре // А.Х. Садыйкова // Габдулла Тукай мирасы һәм Габдулла Тукайның тууына 125 ел тулуга багышланган фәнни-гамәли конференция материаллары (Казан, 25 апрель, 2011 ел). – Казан.  – 2011. – С. 40–41.

Утлы еллар җырчысы Шәехзадә Бабич // А.Х Садыйкова // Материалы заочной Всероссийской конференции “Духовная культура народов России”, приуроченная к 75-летию д.ф.н. Ф.А. Надршиной. – Уфа: Гилем, 2011. – С. 206–212.

Галимджан Ибрагимов о татарском фольклоре и фольклористике / А.Х. Садыйкова // Наследие Г.Ибрагимова и тюркский мир; Материалы международной научно-практической конференции, посв. 125-летию со дня рождения Г. Ибрагимова (17 апр. 2012 г.) – Казан: ИЯЛИ. – 2012. – С. 39–41.

Гаяз Исхакыйның “Сөннәтче бабай” дигән хикәясендә фольклор мотивлары / А.Х. Садыйкова // Гуманитарные науки. Поиски и достижения (Материалы итоговой научной конференции ИЯЛИ за 2012 г.). – Казань, 2013 – С. 253–257.

Мифологизм творчества Хади Такташа / А.Х. Садекова // Литература и художественная культура тюркских народов в контексте “Восток – Запад”; Материалы научно-практической конференции (КГФУ, 17–19 октября 2013 г.) – Казань. – 2013. – С. 251–254.

Харәзминең “Мәхәббәтнамә” поэмасы / Садыйкова А.Х. // Фольклор в диалоге культур; Материалы Всероссийской научно-практической конфиренции / Стерлитамак, 20 ноября, 2013 г.. – Стерлитамак. – 2013. – с. 179–181.

Татар матбугачылыгы һәм Тукай / А.Х. Садыйкова // Төрки телле китап-гасырлар хәзинәсе; материалы Международной научно-практической конференции, посв. истории тюркоязычной книги (17–18 октября 2012 г.). – Казань. – 2012. – С. 284–287.

Мәхмүт Болгари “Нәхҗел – фәрадис” / А.Х. Садыйкова // Мифология и эпос Урало-алтайских народов; Материалы международного симпозиума. – Уфа, 2012. – Б. 304–305.

Без – Тукайлы халык / А.Х. Садыйкова // Туган як (Сергач) . – 2011. – апрель. –с.4.

Галимджан Ибрагимов о поэзии Дердменда / А.Х. Садекова // Научный Татарстан. – 2010. – № 2. – С. 259–261.

Татар хаҗиләре Истанбулда // А.Х. Садыйкова // Идел. – 2011. – № 11.

Моң чишмәләре тирәннән чыга / А.Х. Садыйкова // Милли-мәдәни мирасыбыз (Түбән Новгород) – Казан. – Түбән Новгород – Мәскәү: Мәдинә. – 2011. – С. 119–149.

Иҗат чишмәләре саекмасын (Мари Эл татарлары) (А.Х Садыйкова // Милли-мәдәни мирасыбыз – Казан. – 2012. – С. 267–294.)

Ислам дине һәм Тукай (Тукай энциклопедиясенә) / А.Х. Садыйкова // Чын мирас. – № 10, октябрь, 2013. – С. 110–111.

Насретдин Рабгузиның “Кыйссасел-әнбия әсәре” һәм аның чыганаклары / А.Х. Садыйкова // Современная тюркология: язык литература, история и культура тюркских народов; Материалы VII международной конференции. – Елабуга. – 2014. – С. 213–215.

Сәйф Сараи иҗатында традицион мотивлар / А.Х. Садыйкова // Фольклор в системе национальных и общечеловеческих ценностей; Материалы международной – научно-практической конференции, посв. 110-летию со дня рождения Хамита Ярми. – Казань. – 2014. – С. 151–157.

А.Х.Башкурова-Садыйкова мөхәррирлегендә чыккан китаплар

Культурное строительство Татарии.Казань, 1976.37 п.л.

Татар теле һәмәдәбияты (алтынчыкитап).Казань, 1977.10 п.л.

Развитие гуманитарных наук в Татарии.Казань, 1977.9 п.л.

Исследование по историографии Татарии.Казань, 1978.9,5 п.л.

Исследования по источниковедению истории Татарии.Казань, 1978.9 п.л.

Новое в этнографических исследованиях татарского народа.Казань, 1978.7,75 п.л.

Источниковедение и история тюркских языков.Казань, 1978.9,7 п.л.

Древности Икско-Бельского междуречья.Казань, 1978.9,5 п.л.

Муса Джалиль (Материалы конференции).Казань, 1978.12,25 п.л.

Габдулла Тукай (Материалы научной конференции и юбилейных торжеств, посвященных 90-летию со дня рождения). (Составитель).Казань, 1979.10 п.л.

Исследования по исторической диалектологии татарского языка.Казань, 1979.10 п.л.

Музыка и современность.Казань, 1980.10 п.л.

Исследование языка древних письменных памятников.Казань, 1980.10 п.л.

Из истории ранних булгар.Казань, 1980.10 п.л.

Взаимодействие интернационального и национального в изобразительном искусстве Татарстана.Казань, 1981.7 п.л.

МаджитГафури (Материалы научной конференции).Казань, 1981.7,9 п.л.

Татарский театр.Казань, 1981.8 п.л.

Актуальные вопросы грамматики и стилистики татарского языка.Казань, 1981.9 п.л.

Уртагасыр татар әдәбиятытарихыннан.Казан, 1981.8,25 п.л.

Из истории материальной культуры татарского народа.Казань, 1981.5,5 п.л.

Об исторических памятниках по долинам Камы и Белой.Казань, 1981.8,5 п.л.

ҺадиТакташяңатормышҗырчысы.Казан, 1982.10 п.л.

Старотатарская деловая письменность XVIII в.Казань, 1982.10,75 п.л.

Лексика и стилистика татарского языка.Казань, 1982.6,5 п.л.

Исследование по исторической диалектологии татарского языка.Казань, 1982.9,5 п.л.

Сцена и время.Казань, 1982.9 п.л.

Инструкция по составлению татарско-русского словаря полного типа (в трех томах).Казань, 1982.5,5 п.л.

Межэтнические общности и взаимосвязи фольклора народов Поволжья и Урала.Казань, 1983.9 п.л.

Поэт-просветитель Акмулла.Казань, 1983.9 п.л.

Историко-лингвистический анализ старописьменных памятников.Казань, 1983.10,25 п.л.

Материалы по татарской диалектологии.Казань, 1983.10,5 п.л.

Взаимовлияние и взаимообогащение культур народов СССР.Казань, 1983.20,5 п.л. АвтордашФ.А.Садыкова.

Средневековые археологические памятники Татарии.Казань, 1983.10 п.л.

Республика Татарстан: памятники истории и культуры.Казань, 1993.25 п.л. АвтордашФ.А.Садыкова.

Типология татарского фольклора.Казань, 1999.9,75 п.л.

Очерки по истории татарской культуры.Казань, 2001.38,5 п.л.

Идеология ислама и татарское народное творчество.Казань: Иман, 2001.16,25 п.л.

Бәетләр.Казан: Иман, 2000.12,5 п.л.

Мөнәҗәтләр.Казан: Иман, 2000.15,5 п.л.

Фәнни китаплар һәм сборниклар редакторы

Культурное строительство Татарии.Казань, 1976.37 п.л.

Татар теле һәмәдәбияты (алтынчыкитап).Казань, 1977.10 п.л.

Развитие гуманитарных наук в Татарии.Казань, 1977.9 п.л.

Исследование по историографии Татарии.Казань, 1978.9,5 п.л.

Исследования по источниковедению истории Татарии.Казань, 1978.9 п.л.

Новое в этнографических исследованиях татарского народа.Казань, 1978.7,75 п.л.

Источниковедение и история тюркских языков.Казань, 1978.9,7 п.л.

Древности Икско-Бельского междуречья.Казань, 1978.9,5 п.л.

Муса Джалиль (Материалы конференции).Казань, 1978.12,25 п.л.

Габдулла Тукай (Материалы научной конференции и юбилейных торжеств, посвященных 90-летию со дня рождения). (Составитель).Казань, 1979.10 п.л.

Исследования по исторической диалектологии татарского языка.Казань, 1979.10 п.л.

Музыка и современность.Казань, 1980.10 п.л.

Исследование языка древних письменных памятников.Казань, 1980.10 п.л.

Из истории ранних булгар.Казань, 1980.10 п.л.

Взаимодействие интернационального и национального в изобразительном искусстве Татарстана.Казань, 1981.7 п.л.

МаджитГафури (Материалы научной конференции).Казань, 1981.7,9 п.л.

Татарский театр.Казань, 1981.8 п.л.

Актуальные вопросы грамматики и стилистики татарского языка.Казань, 1981.9 п.л.

Уртагасыр татар әдәбиятытарихыннан.Казан, 1981.8,25 п.л.

Из истории материальной культуры татарского народа.Казань, 1981.5,5 п.л.

Об исторических памятниках по долинам Камы и Белой.Казань, 1981.8,5 п.л.

ҺадиТакташяңатормышҗырчысы.Казан, 1982.10 п.л.

Старотатарская деловая письменность XVIII в.Казань, 1982.10,75 п.л.

Лексика и стилистика татарского языка.Казань, 1982.6,5 п.л.

Исследование по исторической диалектологии татарского языка.Казань, 1982.9,5 п.л.

Сцена и время.Казань, 1982.9 п.л.

Инструкция по составлению татарско-русского словаря полного типа (в трех томах).Казань, 1982.5,5 п.л.

Межэтнические общности и взаимосвязи фольклора народов Поволжья и Урала.Казань, 1983.9 п.л.

Поэт-просветитель Акмулла.Казань, 1983.9 п.л.

Историко-лингвистический анализ старописьменных памятников.Казань, 1983.10,25 п.л.

Материалы по татарской диалектологии.Казань, 1983.10,5 п.л.

Взаимовлияние и взаимообогащение культур народов СССР.Казань, 1983.20,5 п.л. АвтордашФ.А.Садыкова.

Средневековые археологические памятники Татарии.Казань, 1983.10 п.л.

Республика Татарстан: памятники истории и культуры.Казань, 1993.25 п.л. АвтордашФ.А.Садыкова.

Типология татарского фольклора.Казань, 1999.9,75 п.л.

Очерки по истории татарской культуры.Казань, 2001.38,5 п.л.

Идеология ислама и татарское народное творчество.Казань: Иман, 2001.16,25 п.л.

Бәетләр.Казан: Иман, 2000.12,5 п.л.

Мөнәҗәтләр.Казан: Иман, 2000.15,5 п.л.

Фәнни редактор:

Татарское народное творчество. Том 1: Сказки о животных.Казань: Раннур, 1999.351 с.22 п.л.

Татарское народное творчество. Том 2: Волшебные сказки.Казань: Раннур, 2001.25,5 п.л.

Ф. М. Валиуллина. Национально-мифологические и религиозные мотивы в дастане «Идегей» (на тат.яз.). – Казан: Мирас, 2007. – 11 п.л.

А.Р. ФахрутдиноваДастан «Туляк и Сусылу»: Тюрко-татарские варианты. – Казань, 2011. – 123 с.

Ильсеяр Закирова. Этническое творчество периода Золотой Орды: мифологические и исторические основы. – Казань, 2011. – 267 с.

ТФА-нең Г.Ибраһимов ис. Тел, әдәбият һәм сәнгать институты гыйльми советы әгъзасы.

Бәйләнешкә керү өчен мәгълүмат

420111, Казан, К. Маркса ур., 12.; тел. (843) 292-76-59

Центр перспективных экономических исследований Академии Наук РТ 50 лучших инновационных идей для Республики Татарстан Виртуальный музей-библиотека Академии Наук Республики Татарстан Татарстанский ЦНТИ